Adnan Menderes Üniversitesi akademisyenlerinin yer aldığı araştırma, uluslararası alanda “2026’nın Öne Çıkan Buluşu” ödülüne layık görüldü

Adnan Menderes Üniversitesi öğretim üyeleri ile Almanya’da faaliyet gösteren Max Planck Institute for Terrestrial Microbiology bünyesindeki bilim insanlarının ortak çalışması, uluslararası alanda önemli bir başarı elde etti. Nematodlarda bulunan bakterilerin ürettiği RXP (Rhabdopeptid) molekülünün biyolojik etkilerini ortaya koyan araştırma, Society for Invertebrate Pathology (SIP) tarafından “Highlight of the Year 2026” (2026’nın Öne Çıkan Buluşu) ödülüne layık görüldü.

“The mystery of the scavenger deterrent factor produced by Xenorhabdus and Photorhabdus bacteria has been solved” başlıklı çalışma, Hollanda’nın ’s-Hertogenbosch kentinde düzenlenen Society for Invertebrate Pathology’nin 58. toplantısında ödüllendirildi. Çalışma ekibi adına ödülü, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Hazır aldı.

Araştırmada Üniversiteden Prof. Dr. Selçuk Hazır, Koçarlı Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Çimen, Dr. Öğr. Üyesi Şebnem Hazal Gülşen ve Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Derya Uluğ görev aldı. TÜBİTAK-BMBF iş birliğiyle yürütülen çalışmada, Alman Max Planck Enstitüsünden Prof. Dr. Helge Bode ve ekibiyle uluslararası bilimsel iş birliği gerçekleştirildi.

Yaklaşık 40 Yıllık Bilimsel Gizemin Moleküler Temeli Ortaya Çıkarıldı

Araştırmada, entomopatojen nematodların enfekte ederek öldürdüğü böceklerin kadavralarının karıncalar, yaban arıları, sinekler, salyangozlar, balıklar, kuşlar ve fareler gibi çok sayıda canlı tarafından tüketilmekten kaçınılmasının altında yatan mekanizma aydınlatıldı.

Araştırmacılar, yaklaşık 40 yıldır nedeni açıklanamayan bu davranışın, nematodların simbiyotik bakterileri olan Xenorhabdus ve Photorhabdus tarafından üretilen RXP (Rhabdopeptid) molekülünden kaynaklandığını ortaya koydu. Çalışma kapsamında molekülün kimyasal yapısı, sentezlenme süreci ve biyolojik özellikleri ayrıntılı biçimde incelenerek farklı canlı grupları üzerindeki uzaklaştırıcı etkisi belirlendi.

DEET’ten 100 Kat Daha Etkili Olduğu Belirlendi

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, RXP molekülünün yaygın olarak kullanılan böcek kovucu DEET (N,N-dietil-m-toluamid) ile karşılaştırıldığında yaklaşık 100 kat daha yüksek uzaklaştırıcı etki göstermesi oldu. Molekülün sentetik üretimi gerçekleştirilerek yapılan deneylerde, sivrisinek ve kene gibi hastalık taşıyan vektör canlılar üzerinde de etkili olduğu tespit edildi.

DEET’ten farklı olarak tarımsal zararlılar üzerinde de etkili olduğu belirlenen RXP molekülünün, insan ve hayvan sağlığını tehdit eden hastalık taşıyıcı vektörlerin kontrolünde ve tarımsal üretimde zararlı böceklerin uzaklaştırılmasında yeni uygulama alanları sunması bekleniyor. Molekülün sentetik üretimi ve farklı kullanım alanlarına yönelik çalışmalar sürerken, buluş için uluslararası patent başvurusunda da bulunuldu.

Adnan Menderes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Kent, uluslararası ödüle layık görülen çalışmanın ödülünü Üniversite adına alan Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Hazır’ı makamında kabul etti.

Prof. Dr. Selçuk Hazır’ı elde edilen başarı dolayısıyla tebrik eden Rektör Prof. Dr. Bülent Kent, araştırmada emeği bulunan tüm akademisyenleri kutladı. Üniversite öğretim üyelerinin uluslararası düzeyde ses getiren bilimsel çalışmalarda yer almasının önemine değinen Rektör Prof. Dr. Bülent Kent, bu tür başarıların ADÜ’nün bilimsel üretim kapasitesine ve uluslararası görünürlüğüne önemli katkılar sunduğunu ifade etti.