Tarihi sulama yapılarına uluslararası iki ödül

Türkiye, Dara Antik Kenti Su Sistemi ve Oğuzeli Halep Arığı Su Sistemi ile Uluslararası Sulama ve Drenaj Komisyonu (ICID) tarafından verilen, WHIS Ödülü’nü almaya hak kazandı. Böylece Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesi’nde yer alan, Türkiye'ye ait sulama yapısı sayısı beşe yükseldi.

ICID tarafından 2014 yılından bu yana, 100 yıldan daha eski ve faal durumda olan ya da arşiv niteliği taşıyan sulama yapılarına ‘Dünya Mirası Sulama Yapıları’ (WHIS) ödülü veriliyor.

Dünya Mirası Sulama Yapıları Ödülü’ne bu yıl Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen iki sulama sistemi ile başvuruldu. Dara Antik Kenti Su Sistemi ve Gaziantep Oğuzeli Halep Arığı Su Sistemi, Türkiye'yi temsil edecek iki tarihi su sistemi oldu.

Bu yıl Fransa’nın Marsilya kentinde düzenlenen ICID 2026 Kongresinde DSİ tarafından aday gösterilen iki tarihi su yapısı da WHIS Ödülü’ne layık görülerek, Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesi’ne katıldı. Türkiye, Marsilya’da düzenlenen ICID 2026 Kongresine Devlet Su İşleri Genel Müdürü Mehmet Akif Balta başkanlığındaki bir heyet ile katılım sağladı. Türkiye'nin almaya hak kazandığı ödüller düzenlenen merasimle Genel Müdür Mehmet Akif Balta’ya takdim edildi.

Yüzlerce Yıllık Sulama Sistemleri

Türkiye'nin köklü su medeniyetinin ve tarihi su yapıları mirasının özgün örnekleri arasında yer alan; Dara Antik Kenti Su Sistemi ve Gaziantep Oğuzeli Halep Arığı Su Sistemi’nin geçmişi yüzlerce yıl öncesine dayanıyor.

Dara Antik Kenti Su Sistemi, Mardin’in yaklaşık 30 km doğusunda, Artuklu ilçesine bağlı Oğuz Köyü yakınlarında bulunuyor. Doğu Roma İmparatorluğu Döneminde (M.S. 505) stratejik bir sınır garnizonu olarak Cordis Nehri (Dara Nehri) kıyılarında kurulan Dara Antik Kenti, bölgenin tarihi, su kültürü ve su yapıları açısından son derece önemli bir merkez olarak değerlendiriliyor. Dönemine göre ileri düzeyde bir su mühendisliği sistemine sahip olan Dara Antik Kenti’nde yağış ve yüzey sularını toplayan, depolayan ve kontrollü biçimde dağıtan, özgün bir yukarı havza su yönetimi modeli uygulandığı biliniyor.

Gaziantep Oğuzeli Halep Arığı Su Sistemi ise Gaziantep’in tarihi su kültürü ve su yapıları içerisinde kültürel bir miras niteliği taşıyor. Sistemin, 13. yüzyılda Memlükler tarafından inşa edildiği, 16. yüzyılda Osmanlı döneminde işletme ve bakım faaliyetlerinin sürdürüldüğü ve Cumhuriyet döneminde ise 1940’lı yıllara kadar yöre halkı tarafından kullanıldığı biliniyor. Gaziantep platosunun kuzeyinde yer alan Sacır kaynaklarını yaklaşık 40 km uzunluğunda bir kanal ile Kuveyk Nehri’ne yönlendirilen Halep Arığı, Osmanlı Döneminde Halep şehrinin su temini ve sulama konusunda kilit bir rol oynadı. Açık kanal bölümleri ile yeraltı galerilerinin birleşiminden oluşan hibrit bir yapı özelliğindeki bu hidrolik sistem, erken dönemde havzalar arası su aktarımına dayanan çok işlevli bir su yönetimi altyapısı örneği sayılıyor.

Daha Önce Üç Tarihi Sulama yapısı Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesine Girmişti

Dara Antik Kenti Su Sistemi ve Gaziantep Oğuzeli Halep Arığı Su Sistemi’nin Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesi’ne girmeye hak kazanmasıyla birlikte listedeki sulama yapısı sayısı beşe yükseldi. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü envanterinde bulunan tarihi su yapılarının dünyaya ve Türkiye'ye tanıtılması amacıyla, Dünya Mirası Sulama Yapıları Ödülüne önceki yıllarda üç kez başvurulmuştu. 2023 yılında DSİ 17. Bölge (Van) Müdürlüğü sınırlarında yer alan “Şamran Kanalı”, 2024 yılında DSİ 5. Bölge (Ankara) Müdürlüğü sınırlarında yer alan “Gölpınar-Hitit Barajı” ve 2025 yılında DSİ 4. Bölge (Konya) Müdürlüğü sınırlarında yer alan “Konya Beyşehir Regülatörü (Taş Köprü)” ödüle layık görülerek Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesinde yer almaya hak kazanmıştı.