Gümüşhane Üniversitesi, Harşit Zaferi’nin tarihî mirasını gün yüzüne çıkarmak için harekete geçti

Gümüşhane Üniversitesi, Birinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’ndeki önemli direniş noktalarından Harşit Savunması’nı bilimsel yöntemlerle araştırmak ve tarihî mirasını gelecek nesillere aktarmak amacıyla kapsamlı bir çalışma yürütüyor. Üniversite bünyesinde kurulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, 4 binden fazla arşiv belgesini incelerken cephe hattının coğrafi haritalandırılması ve savaş alanlarının tespitine yönelik saha çalışmalarını da sürdürüyor.

Gümüşhane Üniversitesi, Harşit Savunması’nın askerî, tarihî ve toplumsal önemini ortaya koymak amacıyla son bir yılda önemli adımlar attı. Üniversite bünyesinde oluşturulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, alanında uzman akademisyenleri bir araya getirerek arşiv araştırmalarından savaş alanı arkeolojisine, coğrafi haritalandırmadan sözlü tarih çalışmalarına kadar geniş kapsamlı bir araştırma süreci başlattı.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinin desteğiyle tarihî belgeler inceleniyor.

Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız’ın girişimleri ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Başkanı Doç. Dr. Muhammet Ahmet Toktemir’in desteğiyle Gümüşhane Üniversitesi’ne gönderilen Harşit Savunması’na ilişkin tarihî evraklar, uzman akademisyenler tarafından ayrıntılı bir incelemeye alındı. Birinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde yaşanan gelişmelerin, bölgedeki askerî hareketliliğin ve Harşit hattındaki direnişin tarihsel boyutlarının daha kapsamlı biçimde ortaya çıkarılmasını amaçlayan araştırmalar, arşiv belgelerinin titizlikle değerlendirilmesiyle sürdürülüyor.

Harşit Zaferi Çalışma Grubu tarafından yürütülen çalışmalarda 4 binden fazla arşiv belgesi üzerinde inceleme yapılırken tarihî evrakların tasnifi, kaynak taraması ve çeviri faaliyetlerine de ağırlık veriliyor. Belgelerde yer alan bilgilerin mevcut akademik kaynaklarla karşılaştırılması ve saha araştırmalarından elde edilen bulgularla birlikte değerlendirilmesi hedefleniyor. Böylece Harşit Savunması’nın askerî, siyasi ve toplumsal boyutlarının bilimsel veriler ışığında daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması amaçlanıyor.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinin desteğiyle üniversiteye ulaştırılan belgelerin, Harşit Savunması’nın tarihî öneminin anlaşılmasına ve bugüne kadar yeterince araştırılmamış yönlerinin aydınlatılmasına önemli katkı sağlaması bekleniyor. Gümüşhane Üniversitesi, arşiv kaynaklarını coğrafi haritalandırma, savaş alanı araştırmaları ve sözlü tarih çalışmalarıyla bir araya getirerek bölgenin tarihî mirasını kayıt altına almayı ve elde edilen bilimsel sonuçları gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor.

Cephe hattı haritalandırılıyor, savaş alanları araştırılıyor.

Çalışmalar kapsamında Tirebolu-Kürtün Kabaktepe hattından Artabel Vadisi’ne buradan da Erzincan hattına kadar uzanan bölgenin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla haritalandırılması gerçekleştirildi. Elde edilen veriler doğrultusunda yürütülen çalışmalar, diğer cephe hatlarını da kapsayacak şekilde genişletiliyor.

Harşit Savunması’nın önemli çatışma noktalarının belirlenmesine yönelik arazi araştırmaları da sürüyor. Kabaktepe taarruzunun yanı sıra Artabel Vadisi’ndeki çatışma alanlarına ilişkin tespitler doğrultusunda, Tirebolu’dan başlayarak Şiran hattına uzanan güzergâhta Türk ve Rus birliklerine ait savaş siperlerinin belirlenmesi için akademik saha çalışmaları başlatıldı.

Üniversite, arşiv belgeleriyle arazi bulgularını bir araya getirerek Harşit Savunması’nın askerî tarih açısından önemini somut verilerle ortaya koymayı amaçlıyor.

Harşit Zaferi, Gümüşhane Tarihi’nde özel bir başlıkla ele alınıyor.

Harşit Savunması’nın akademik ve toplumsal hafızadaki yerini güçlendirmek amacıyla yayıma hazırlanan Gümüşhane Tarihi adlı eserde Harşit Zaferi’ne ayrı bir bölüm ayrıldı.

Bunun yanı sıra, millet hafızasında kuşaktan kuşağa aktarılan halk anlatıları ve sözlü tarih kaynakları üzerine ayrıntılı saha çalışmaları yürütülüyor. Böylece yalnızca yazılı belgelerin değil, bölgenin kültürel hafızasını oluşturan anlatıların da kayıt altına alınması hedefleniyor.

Üniversitenin çalışmaları kapsamında kasım ayının ilk haftasında Harşit Zaferi’ni farklı yönleriyle ele alacak bir panel düzenlenmesi planlanıyor. Yıl içerisinde gerçekleştirilmesi öngörülen sempozyumla da konunun akademik çevrelerde daha kapsamlı biçimde tartışılması ve kamuoyunda bilinirliğinin artırılması amaçlanıyor.

Savaş alanı arkeolojisi uzmanları Gümüşhane’de bir araya geldi.

Harşit Zaferi’ne yönelik araştırmalar kapsamında bu hafta Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız’ın katılımı ve himayesinde bir toplantı gerçekleştirildi.

Toplantının konukları arasında, Gelibolu ve Granikos gibi dünya çapında önem taşıyan askerî alanlarda yürüttüğü yüzey araştırmalarıyla tanınan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı ve Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Reyhan Körpe yer aldı. Prof. Dr. Körpe’nin danışmanlığında Osmanlı tarihi ve savaş alanı arkeolojisi üzerine doktora çalışmalarını sürdüren araştırmacı arkeolog Dr. Mübarek İpek de toplantıya katıldı.

Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyelerinden oluşan Harşit Zaferi Çalışma Grubu üyeleri de bölgeye ilişkin araştırmalarını ve mevcut bilgi birikimlerini paylaşarak görüşmelere katkı sundu.

Toplantıda Harşit Vadisi’nin askerî arkeoloji açısından taşıdığı potansiyel, saha araştırmalarının kapsamı ve kurumlar arası iş birliği imkânları değerlendirildi. Görüşmelerin ardından ortak saha takvimi ve proje başvuru süreçlerinin netleştirilmesi yönünde adımlar atıldı.

Rektör Yıldız: “Harşit, unutulmaya değil; belgeyle, bilgiyle ve sahada yeniden hatırlanmaya layıktır”

Dr. Oktay Yıldız, Harşit Savunması’nın yalnızca bölgesel tarih açısından değil, Türk askerî tarihi bakımından da önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.

Harşit hattında Osmanlı 3. Ordusu birlikleri ile milis güçlerinin gösterdiği direnişin tarihî sonuçlarına dikkat çeken Rektör Yıldız, bu önemli cephe hattının uzun yıllar yeterince araştırılmamış olmasının üzüntü verici olduğunu ifade etti.

Üniversite olarak bu eksikliği gidermek ve Harşit Zaferi’ni bilimsel çalışmalarla daha görünür kılmak için harekete geçtiklerini belirten Gümüşhane Üniversitesi Rektörü, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Harşit, Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’nin yalnızca bir savunma hattı değil; bir milletin iradesinin dağlarda vücut bulduğu destanın adıdır. Rusya karşısında 3. Ordu birliklerinin ve özellikle milis güçlerinin burada gösterdiği efsanevi direniş, Rusların İç Anadolu’ya sarkmasını önlemiş; ileri harekâtını bir yıl geciktirerek Çarlık Rusyası’nı içten sarsmıştır. Çanakkale Cephesi’nde müttefiklerinden beklediği yardımı alamayan Rusya, Doğu Cephesi’nde de başarı sağlayamayınca içten çözülmüş ve nihayetinde yıkılmıştır. Böylesine ağır sonuçlar doğuran bir cephe hattının yıllarca ihmal edilmiş olması ise bizim için derin bir üzüntü kaynağıdır.

Gümüşhane Üniversitesi olarak bu ihmalin ortadan kaldırılması, Harşit Zaferi’nin duyurulması ve tarihî gerçeklerin bilimsel yöntemlerle ortaya çıkarılması için harekete geçtik. Tarih Bölümümüz öncülüğünde kurulan Harşit Zaferi Çalışma Grubu, hummalı bir kaynak taraması ve çeviri faaliyeti yürütüyor. Şu anda yalnızca Harşit Savunması’na ilişkin 4 bin evrak çalışma grubumuzun elinde bulunuyor.

Bununla da yetinmiyor; cephe hattında önemli arazi tespit çalışmalarına imza atıyoruz. Kabaktepe taarruzu bilinmekle birlikte, asıl çatışma noktalarının Artabel Vadisi’nde yaşandığını da bu süreçte tespit etmiş bulunuyoruz. Bu tespitten hareketle, alanında uzman kişilerin desteğiyle Tirebolu’dan başlayıp Şiran hattına uzanan güzergâhta Türk ve Rus taraflarına ait savaş siperlerinin tespiti için akademik saha çalışmaları başlattık.

Konuyu sürekli gündemde tutmak adına Gümüşhane Tarihi çalışmasında Harşit Zaferi’ne ayrı bir bölüm ayırdık. Ayrıca yıl içinde bir panel ve büyük bir sempozyum düzenleyerek ‘Doğu’nun Çanakkalesi’ni ön plana çıkarmak için çalışmalar yürütüyoruz. Çünkü Harşit, unutulmaya değil; belgeyle, bilgiyle ve sahada yeniden hatırlanmaya layıktır. Bu toprakların hafızasını ayağa kaldırmak, ecdadın destanını gelecek nesillere taşımak boynumuzun borcudur.”

Prof. Dr. Körpe’den ortak çalışma vurgusu

Gümüşhane Üniversitesi’nin Harşit Savunması’na gösterdiği kurumsal hassasiyet ve misafirperverlik dolayısıyla teşekkür eden Prof. Dr. Reyhan Körpe, Harşit Vadisi’nin askerî arkeoloji araştırmaları açısından önemli bir potansiyel taşıdığını belirtti.

Körpe, uzmanların katılımıyla oluşturulacak ortak çalışma grupları sayesinde kısa sürede önemli ilerlemeler kaydedilebileceğine inandığını ifade etti.

Toplantı, ortak saha araştırmalarının takviminin ve proje başvuru süreçlerinin değerlendirilmesinin ardından sona erdi.

Gümüşhane Üniversitesi, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinin desteğiyle ulaşılan tarihî belgeler, bilimsel araştırmalar, saha çalışmaları ve akademik iş birlikleriyle Harşit Savunması’nın tarihî mirasını ortaya çıkarmayı ve bu mirası gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor. Yürütülen çalışmaların, Harşit Zaferi’nin hem bilim dünyasında hem de toplumsal hafızada hak ettiği yeri almasına katkı sunması bekleniyor.