Türkiye hadis ihtisas toplantısı Diyarbakır’da başladı

Programda konuşan Vali Murat Zorluoğlu, “Diyarbakır, tabiri caizse Anadolu’nun İslam öğretmenidir.” dedi.

Dicle Üniversitesi ev sahipliğinde; İlahiyat Fakültesi, İl Müftülüğü, Diyanet Akademisi, Şarkiyat Vakfı ve İlim Yayma Cemiyeti Diyarbakır Şubesi paydaşlığında düzenlenen, Diyarbakır Valiliği tarafından desteklenen “Türkiye Hadis İhtisas Toplantısı ve Yurt Dışında Akademik Hadis Çalışmalarının Geleceği Çalıştayı” düzenlenen törenle başladı.

30 Ekim-1 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek uluslararası program kapsamındaki açılış oturumu saygı duruşu, İstiklal Marşı ve Kur’an-ı Kerim tilavetiyle icra edildi. Protokol konuşmaları bölümünde Vali Zorluoğlu ile Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kamuran Eronat katılımcılara hitap ederken, açılış konferansı Prof. Dr. Ali Dere tarafından gerçekleştirildi. Üç gün sürecek organizasyonda hadis ilminin güncel meseleleri, küresel araştırma yöntemleri, akademik çalışmaların geleceği ve üniversiteler arası iş birliği imkânları kapsamlı şekilde ele alınacak.

“Diyarbakır, Anadolu’nun İslam Öğretmenidir”

Programın açılışında konuşan Vali Zorluoğlu, katılımcıları her köşesinde bir peygamber duası, her sokağında bir sahabe ayak izi bulunan; taşın dile geldiği surlu, sırlı ve kadim medeniyetler şehri Diyarbakır’da ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Diyarbakır’ın 12 bin 500 yıllık köklü geçmişiyle onlarca medeniyete ve farklı inanç ile kültüre ev sahipliği yaptığını belirten Vali Zorluoğlu, kentin İslam tarihindeki müstesna konumunu vurguladı. Diyarbakır’ın 639 yılında, Hz. Peygamber’in vefatından sadece 7 yıl sonra İslam orduları tarafından fethedildiğini anımsatan Vali Zorluoğlu, bu coğrafyanın adeta “Anadolu’nun İslam öğretmeni” olduğunu ifade etti.

Ulu Cami’nin İslam dünyasında “Beşinci Harem-i Şerif” olarak kabul gördüğünü aktaran Vali Zorluoğlu, peygamber mezarları, makamları ve özellikle Hz. Elyesa, Hz. Zülkifl ile “Nebî” sıfatıyla anılan zatların metfun bulunduğu Eğil ilçesiyle Diyarbakır’ın; Anadolu’nun manevi tapusu niteliğinde olduğunu belirtti.

“Bu Koltuk Bizler İçin Sahabe Mirası Bir Emanet”

Diyarbakır’ın mülki idare tarihine de değinen Vali Zorluoğlu, kendisini en çok etkileyen hususun, Hz. Ömer döneminde şehre atanan ilk valinin bir sahabi olması olduğunu belirtti. Bu mirasın kendisi için taşıdığı anlamı vurgulayan Zorluoğlu, “Bu koltuk bizler için vali koltuğunun çok ötesinde sahabe mirası bir emanettir.” dedi.

Diyarbakır’ın aynı zamanda derin bir ilim şehri olduğunun altını çizen Vali Zorluoğlu; Ulu Cami ve müştemilatında yaklaşık 1 milyon 40 bin el yazması kitabın bulunduğunun rivayet edildiğini, büyük muhaddis İbn Hacer el-Askalanî’nin şehirde Şafi kadılığı yaptığını ve ondan hadis icazeti alıp Fatih Sultan Mehmet’e hocalık yapan Molla Gürani’nin de bu topraklarda yetiştiğini ifade etti.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde müftülük yapan Muslihidin-i Lari, sibernetik ve robotik bilimin kurucusu El-Cezerî, Şemsuddin ez-Zehebî el-Farkînî, Seyfüddin el-Âmidî, Ali Emîri Efendi, Ziya Gökalp, Prof. Dr. Gazi Yaşargil ve Prof. Dr. Nejat Diyarbekirli gibi değerlerin bu topraklardan yetiştiğini belirten Zorluoğlu, Diyarbakır’ın Osmanlı coğrafyasında İstanbul, Bursa ve Konya’dan sonra en çok şair yetiştiren, tüm renklerin barış ve huzur içinde yaşadığı bir şehir olduğunu kaydetti.

“Bilginin Çoğaldığı, Hikmetin Azaldığı Bir Çağdan Geçiyoruz”

İçinde bulunulan çağın iletişim imkânlarını artırırken ayrışmaları derinleştirdiğine ifade eden Vali Zorluoğlu; bilginin çoğaldığı fakat hikmetin azaldığı, sözün arttığı fakat tesirin zayıfladığı, görünürde yakınlaşmaların yaşandığı fakat hakikatte gönüllerin uzaklaştığı bir zaman diliminden geçildiğini söyledi.

İnsanlığın huzur ve refahının sağlanmasında Hz. Peygamber’in rehberliğine, güzel ahlakına ve sünnetine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulduğunu belirten Zorluoğlu, hadislerin nesilden nesile aktarılmasında önemli rol oynayan çok sayıda sahabeye ev sahipliği yapmış Diyarbakır’da böyle bir çalıştay düzenlenmesinin ayrı bir anlam taşıdığını ifade etti.

Vali Zorluoğlu, konuşmasının sonunda çalıştayın Diyarbakır, Türkiye ve İslam dünyası için hayırlara vesile olmasını temenni ederek emeği geçenlere teşekkür etti.

Geleceğin Hadis Çalışmaları ve Kültürel Miras

Üç gün sürecek olan çalıştayla; uluslararası akademik iş birliklerinin geliştirilmesi, üniversiteler arasındaki bilimsel ilişkilerin güçlendirilmesi ve ortak bilimsel yayın çalışmalarının teşvik edilmesi hedefleniyor.

Programın akademik oturumlarının yanı sıra Diyarbakır’ın tarihî ve kültürel mirasının tanıtılmasına yönelik etkinlikler de gerçekleştirilecek. 31 Ekim Cumartesi günü yapılacak değerlendirme ve kapanış oturumlarının ardından 1 Kasım Pazar günü kültürel ziyaretler düzenlenecek. Katılımcılar, Diyarbakır Ulu Cami ve çevresi ile Suffe Medresesi’ni ziyaret ederek şehrin tarihî, dinî ve kültürel mirasını yakından tanıma fırsatı bulacak.