Üniversiteler COP31’e sürdürülebilirlik çözümleriyle hazırlanıyor

- Sabancı Üniversitesinde su tüketimi yüzde 55 azaltıldı, Bilkent Üniversitesinde 2 bin 246 ton organik atığın tamamı geri kazanıldı.

- Sakarya Üniversitesinde atık bataryalardan kritik ham maddelerin geri kazanılması hedeflenirken Hacettepe Üniversitesinde karbon yakalama, Kastamonu Üniversitesinde ormanların dijital haritalanması üzerine çalışmalar yürütülüyor.

- Atık midye kabuklarından yapay resifler geliştiriliyor, mikroalglerle karbon tutulumu araştırılıyor.

- Yükseköğretim Kurulu Başkanı Özvar: “Üniversitelerimizin yeşil dönüşüm performansı daha geniş bir tabana yayılıyor”

- “208 üniversitemizin bilimsel birikimini COP31 sürecine dahil ettik”

Türkiye’deki üniversiteler, su yönetiminden atıkların geri kazanımına, iklim teknolojilerinden biyolojik çeşitliliğin korunmasına uzanan çalışmalarla çevresel sorunlara çözüm geliştiriyor. Kampüslerde uygulanan tasarruf yöntemleri ve döngüsel ekonomi modellerinin yanı sıra karbon tutulumu, atıkların ileri teknolojiyle değerlendirilmesi ve doğal kaynakların korunmasına yönelik araştırmalar da yürütülüyor.

Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), üniversitelerin bu alandaki bilimsel birikimini ve iyi uygulamalarını uluslararası ölçekte görünür kılmak için önemli bir fırsat sunuyor.

-Su kaynaklarının korunmasına yönelik uygulamalar

Üniversiteler, su tüketimini azaltmak ve kaynakları daha verimli kullanmak amacıyla farklı yöntemler uyguluyor. Sabancı Üniversitesi, kampüs su tüketimini yüzde 55 azalttığını bildirirken su yönetimi alanındaki performansıyla UI GreenMetric sıralamasında dünya birincisi oldu. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi ise su verimliliği uygulamalarıyla yüzde 40’a varan tasarruf sağlıyor.

Karabük Üniversitesi, çatılardan topladığı yağmur suyunu yeşil alanların sulanmasında kullanıyor. Yozgat Bozok Üniversitesi, Devlet Su İşleri iş birliğiyle kampüste inşa edilen Bozok Su Göleti’ni tamamladı. Göletin 125 bin metreküp su depolaması ve 180 dekarlık alanın sulanmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Yıldız Teknik Üniversitesi, yağmur ve drenaj sularının yeniden kullanımı, akıllı sulama ve damla sulama sistemleriyle su kaynaklarının korunmasına katkı sağlıyor. Üniversitenin verilerine göre 2025’te şebeke suyu kullanımı önceki yıla göre yüzde 15 azaldı.

Bursa Uludağ Üniversitesi, kampüs binalarındaki ısı kayıplarını termal görüntüleme ve veri analizleriyle belirleyerek enerji verimliliği yatırımlarını yönlendirmeyi amaçlıyor.

Üniversitenin “Suyunu Plastikten Arındır” projesi kapsamında yedi içme suyu noktası kuruldu ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılması için çelik mataralar dağıtıldı.

-Atıklar yeniden ekonomiye kazandırılıyor

Bilkent Üniversitesi, 2024-2025 döneminde 2 bin 246 ton organik atığın tamamını geri kazanırken 516 ton inorganik atığın yüzde 99,6’sını geri dönüştürdü. Üniversitenin verilerine göre bu çalışmalar 982 bin 960 kilovatsaat enerji ve 6 bin 336 metreküp su tasarrufuna karşılık geldi.

Sakarya Üniversitesi, geri dönüştürülebilir atıkların kaynağında ayrıştırılması, organik atıkların kompostlaştırılması ve tek kullanımlık plastik tüketiminin azaltılması için çalışmalar yürütüyor. Üniversite, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon bataryalardan kritik ham maddelerin geri kazanılmasını hedefleyen FREE4LIB projesinde de yer alıyor.

İstanbul Ticaret Üniversitesi, atık tekstil ve kâğıtların yeniden değerlendirilmesine yönelik atölyeler düzenliyor. İstanbul Rumeli Üniversitesinin yapay zekâ destekli EcoMatch Projesi, endüstriyel atıkların yeniden ekonomiye kazandırılmasını amaçlıyor.

İzmir Ekonomi Üniversitesi yapay zekâ destekli atık ayrıştırma ve atıklardan yeni ürün geliştirme projeleri yürütüyor. Siirt Üniversitesi, Antep fıstığı atıklarından uçucu yağ, hidrosol ve aktif karbon elde edilmesini araştırırken Hitit Üniversitesi soğan kabukları gibi atıklardan yara örtüsü ve biyoplastik geliştirmeye yönelik çalışmalar yapıyor.

-İklim teknolojileri ve doğal yaşamın korunması

Üniversiteler, iklim değişikliğiyle mücadele ve doğal kaynakların korunması için yeni teknolojiler geliştiriyor. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, mikroalg üretimi ve karbon tutulumu alanlarında araştırmalar yürütüyor. Üniversitenin mikroalg kültür koleksiyonu MAKUMACC’ta yaklaşık 150 tür ve suş bulunuyor. “aLgaç” fotobiyoreaktörü, mikroalg biyokütlesi üretimi ve karbondioksit tutulumu potansiyelinin araştırılmasında kullanılıyor. Planlanan mikroalg üretim çiftliğiyle atık su arıtımı ve karbon giderimi gibi alanlarda mikroalglerden yararlanılması amaçlanıyor.

Hacettepe Üniversitesinde karbon yakalama, bioenerji ve enerji verimliliği alanlarında çalışmalar yürütülüyor. Kastamonu Üniversitesinde ormanların dijital ortamda üç boyutlu haritalanması ve envanterinin çıkarılmasına yönelik araştırmalar, doğal kaynakların izlenmesine katkı sunmayı hedefliyor.

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi mikroplastiklerin ve elektronik atıklardan değerli metallerin geri kazanılmasının yanı sıra su kalitesi ve sulak alanların korunması üzerine araştırmalar yürütüyor.

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve Teknopark İzmir bünyesinde geliştirilen NeSea girişimi, midye kabuklarından elde edilen biyomalzemeyle yapay resifler geliştirmeyi amaçlıyor. Bu çalışma, atıkların yeniden değerlendirilmesini deniz ekosistemlerinin korunmasıyla buluşturuyor.

-Üniversitelerin yeşil dönüşümdeki uluslararası konumu güçleniyor

Üniversitelerin sürdürülebilirlik alanındaki çalışmaları uluslararası sıralamalara da yansıyor. UI GreenMetric 2026 sonuçlarına göre Türkiye’den 150 üniversite sıralamada yer aldı. Türkiye, ilk 200, ilk 500 ve ilk 1000’e giren üniversite sayısında Avrupa birincisi, dünya ikincisi oldu. Türkiye’den beş üniversite ilk 100’e, 21 üniversite ilk 200’e, 53 üniversite ilk 500’e ve 99 üniversite ilk 1000’e girdi.

İstanbul Teknik Üniversitesi dünya sıralamasında 28’inci, Yıldız Teknik Üniversitesi ise 45’inci sırada yer alarak ilk 50’ye girdi. Sıralama; üniversitelerin kampüs ve altyapı, enerji, atık yönetimi, su kullanımı, ulaşım ve eğitim gibi alanlardaki sürdürülebilirlik performanslarını değerlendiriyor.

Yükseköğretim Kurulunun enerji verimliliğini artırmak, doğa dostu uygulamaları yaygınlaştırmak ve üniversitelerde sürdürülebilir kampüs anlayışını güçlendirmek amacıyla yürüttüğü Sürdürülebilir ve İklim Dostu Kampüs Projesi de bu alandaki çalışmaları destekliyor.

-Özvar: “208 üniversitemizin tamamı COP31’de aktif rol oynayacak”

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, Türk üniversitelerinin sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşüm alanındaki performansının giderek daha geniş bir tabana yayıldığını belirterek GreenMetric sıralamasında ilk 200, ilk 500 ve ilk 1000’e giren üniversite sayısında Avrupa’da ilk sırada yer alınmasının önemli bir gösterge olduğunu ifade etti.

Türkiye’nin iklim kriziyle mücadelede kararlı adımlar attığını vurgulayan Özvar, üniversitelerin bilimsel birikiminin COP31 sürecine güçlü katkı sunacağını belirterek, “208 üniversitemizin bilimsel birikimini COP31 sürecine dâhil ettik. 208 üniversitemizin tamamı bu küresel iklim eyleminde aktif rol oynayacak.” dedi.

Özvar, Yükseköğretim Kurulu olarak yeşil ve dijital becerileri yükseköğretimdeki dönüşümün temel unsurları arasında gördüklerini belirterek enerji verimliliğinden su ve atık yönetimine, sürdürülebilir ulaşımdan çevre dostu kampüs uygulamalarına kadar yeşil dönüşüm çalışmalarını desteklemeyi sürdüreceklerini kaydetti.

Üniversitelerin geliştirdiği kampüs uygulamaları ve bilimsel çözümler, çevresel etkilerin azaltılmasına katkı sunarken COP31 sürecinde Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadeledeki akademik birikiminin uluslararası ölçekte paylaşılması için de zemin oluşturuyor.