GİBTÜ 'den 5 ülkeli 16 Ortaklı Avrupa Birliği projesi

Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (GİBTÜ), Prof. Dr. Zeynep Güngörmüş'ün proje yürütücülüğünde hazırlanan ALL-READY projesiyle Avrupa Birliği Horizon Europe programına başvurdu. Beş ülkeden 16 ortağın yer aldığı proje kapsamında Türkiye, Yunanistan, İspanya ve Finlandiya'da deprem, sel, orman yangını, sıcak hava dalgası ve kış koşullarından kaynaklanan risklere yönelik beş operasyonel alanda çalışmalar yürütülerek Avrupa'nın afetlere karşı toplumsal hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, uluslararası bilimsel araştırma ve proje geliştirme alanındaki çalışmalarına bir yenisini daha ekledi. ALL-READY projesi, Avrupa Birliği Horizon Europe programının HORIZON-CL3-2026-01 – Civil Security for Society 2026 çağrısı kapsamında, DRS-01 – Designing New Ways of Risk Awareness and Enhanced Disaster Preparedness başlığına sunuldu.

Afetlerin yalnızca meydana geldikten sonra yönetilmesini değil, toplumların afet öncesinde bilinçlendirilmesini, riskleri tanımasını ve doğru zamanda harekete geçmesini esas alan ALL-READY, Avrupa genelinde afet risk farkındalığını ve toplumsal hazırlık kapasitesini artırmayı hedefliyor.

GİBTÜ Rektörü Prof. Dr. Şehmus Demir, ALL-READY projesinin üniversitenin uluslararası bilimsel iş birlikleri ve araştırma vizyonu açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Rektör Demir, “Üniversitelerin uluslararası alanda güçlü bir konuma ulaşabilmesi, yalnızca eğitim faaliyetleriyle değil, bilimsel araştırma kapasiteleri, uluslararası iş birlikleri ve insanlığın ortak sorunlarına çözüm üreten projeleriyle mümkündür. ALL-READY projesini bu açıdan son derece kıymetli buluyoruz. Beş ülkeden 16 ortağı bir araya getiren bu çalışma, üniversitemizin uluslararası araştırma ekosisteminde daha etkin rol üstlenme hedefinin önemli bir göstergesidir. Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak uluslararasılaşmayı öncelikli hedeflerimiz arasında görüyoruz. Avrupa Birliği ve diğer uluslararası araştırma programları kapsamında geliştirilen bu tür projelerin önümüzdeki dönemde artarak devam etmesini hedefliyoruz. Akademisyenlerimizin uluslararası proje çağrılarına katılımını, farklı ülkelerden üniversiteler ve araştırma kurumlarıyla ortaklıklar geliştirmesini ve bilimsel üretiminin küresel ölçekte daha görünür hâle gelmesini destekliyoruz.” dedi.

Beş ülkeden 16 ortak, dört ülkede beş operasyonel alan

ALL-READY projesinin öne çıkan yönlerinden birini, farklı ülkelerin afet risklerine ve yerel ihtiyaçlarına göre tasarlanan saha uygulamaları oluşturuyor. Beş ülkeden 16 ortağın iş birliğiyle geliştirilen yaklaşım, dört ülkede beş operasyonel alanda doğrulanacak.

Bu kapsamda Türkiye'nin Gaziantep kentinde deprem hazırlığı, Yunanistan'ın Almyros kentinde sel hazırlığı, İspanya'nın Móstoles kentinde orman yangınlarına yönelik tahliye hazırlığı ve Murcia kentinde sıcak hava dalgalarına karşı hazırlık çalışmaları yürütülecek. Finlandiya'da ise kış koşullarından kaynaklanan aksaklıklara karşı hazırlık modeli ele alınacak.

Farklı coğrafyalarda ve afet türlerinde gerçekleştirilecek bu çalışmalarla geliştirilen modelin uygulanabilirliği, etkinliği ve farklı toplumların ihtiyaçlarına uyarlanabilirliği değerlendirilecek. Böylece depremden sele, orman yangınlarından aşırı sıcaklara ve kış koşullarına kadar farklı risklere karşı toplumların hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Yapay zekâ ve dijital teknolojiler toplumsal hazırlıkla buluşuyor

ALL-READY; yapay zekâ, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Yer Gözlem teknolojileri, Dijital İkiz (Digital Twin) ve simülasyon sistemlerini toplum katılımı ve davranış bilimleriyle bütünleştiren yenilikçi bir afet hazırlık modeli geliştirmeyi öngörüyor.

Proje kapsamında teknolojik imkânların yalnızca afet anındaki müdahale süreçlerinde değil, afet öncesinde risklerin belirlenmesi, erken uyarıların değerlendirilmesi ve vatandaşların hazırlık davranışlarının geliştirilmesinde de etkin biçimde kullanılması hedefleniyor.

Bu yaklaşım sayesinde vatandaşların karşı karşıya oldukları riskleri daha iyi tanımaları, erken uyarı sistemlerine güven duymaları, bireysel ve toplumsal hazırlık davranışları geliştirmeleri ve gerektiğinde zamanında harekete geçmeleri amaçlanıyor.

Kırılgan grupların korunması öncelikli hedefler arasında

Projenin önemli odak noktalarından birini de afetlerden daha fazla etkilenme riski bulunan grupların korunması oluşturuyor. Yaşlılar, engelliler, çocuklar, yatağa bağımlı bireyler, gebeler ve kronik hastalığı bulunan kişilerin afet öncesindeki ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu gruplara yönelik hazırlık mekanizmalarının geliştirilmesi hedefleniyor.

Ayrıca mahalle düzeyindeki gönüllülerin ve sosyal destek ağlarının yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, sağlık hizmetleri ve acil durum ekipleriyle bütünleştirilmesi planlanıyor. Böylece afetlere hazırlığın yalnızca kurumların sorumluluğunda değil, toplumun tüm kesimlerinin katılımıyla yürütülen ortak bir süreç hâline getirilmesi amaçlanıyor.

Avrupa genelinde uygulanabilir bir afet hazırlık modeli

ALL-READY, vatandaşları, kamu kurumlarını, yerel yönetimleri, araştırmacıları ve teknoloji sağlayıcılarını ortak bir hazırlık ekosisteminde buluşturmayı hedefliyor. Proje kapsamında toplumun risk farkındalığı, afet hazırlık davranışları, erken uyarı sistemlerine duyulan güven, kırılgan grupların hazırlık süreçlerine dâhil edilmesi ve toplum-kamu koordinasyonundaki gelişmeler değerlendirilecek.

Gaziantep'in deprem hazırlığı alanında operasyonel uygulama merkezlerinden biri olarak yer alması, şehrin afet deneyiminin uluslararası bilimsel çalışmalarla buluşturulması açısından da önem taşıyor. Farklı ülkelerdeki uygulamalardan elde edilecek sonuçların karşılaştırılmasıyla Avrupa'nın farklı bölgelerinde kullanılabilecek, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir afet hazırlık yaklaşımının geliştirilmesi amaçlanıyor.