Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz: Zatürreden korunmanın yolu aşılamadan geçiyor: Sigara ve elektronik sigara riski artırıyor

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, 12 Kasım Dünya Zatürre Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, zatürrede erken tanı, tedavi ve korunma yollarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Zatürre Nedir, Neden Tehlikelidir?

Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, şu bilgileri verdi:

“Tıbbi adıyla pnömoni olan zatürre, akciğer dokusunun mikroorganizmalar nedeniyle iltihaplanmasıdır. Zatürre en sık şekilde bakteri ve virüslerden kaynaklanır, daha nadiren mantarlar da zatürreye neden olabilmektedir. Zatürre geliştiğinde akciğerlerdeki hava keseciklerinde iltihaplanma ve sıvı birikimi meydana gelir, bu durum da oksijenin kana geçişini zorlaştırabilmektedir.

Zatürre bazen hafif belirtilerle seyretse de hastaneye yatış, oksijen desteği ve yoğun bakım gerektirebilecek ciddi bir hastalığa dönüşebilir. Özellikle yaşlılarda, kronik hastalığı bulunanlarda ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ağır seyredebilir.

Zatürre Belirtileri Nelerdir? Hangi Şikâyetler Ciddiye Alınmalı?

Zatürrenin en sık görülen belirtileri öksürük, ateş, balgam, nefes darlığı, halsizlik ve göğüs ağrısıdır. Özellikle nefes alırken veya öksürürken hissedilen batıcı ağrı, hızlı solunum ve belirgin nefes darlığının dikkate alınması gerektir.”

Grip ve soğuk algınlığıyla zatürrenin yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak ayırt edilemeyeceğini vurgulayan Kanmaz, tanıda hekim muayenesi, gerektiğinde akciğer grafisi ve diğer tetkiklerin önem taşıdığını belirtti.

Prof. Dr. Kanmaz şöyle devam etti:

“Yaşlılarda yüksek ateş olmadan iştahsızlık, bilinç bulanıklığı, uykuya eğilim veya ani genel durum bozukluğu görülebilmektedir. Nefes darlığı, morarma ve bilinç değişikliği halinde acil değerlendirme gerekir.”

Zatürre Aşısı Kimlere Öneriliyor?

Zatürreden korunmada aşılama önemli bir rol oynuyor. Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, özellikle 65 yaş üzerindeki bireylerin ve kronik hastalığı bulunanların aşı takvimlerini hekimleriyle değerlendirmeleri gerektiğini belirtti.

Pnömokok aşısı özellikle şu gruplar için önem taşıyor:

65 yaş üzerindeki bireyler

Kronik akciğer hastalığı bulunanlar

Kalp hastaları

Diyabet hastaları

Sigara kullananlar

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Pnömokok aşısının zatürreye neden olan bütün mikroorganizmalara karşı koruma sağlamadığını hatırlatan Kanmaz, grip ve diğer solunum yolu virüslerine karşı önerilen aşıların da zatürre riskini azaltmaya katkıda bulunabileceğini ifade etti.

Aşı takvimi herkes için aynı şekilde uygulanmıyor. Pnömokok aşısının her yıl veya herkes için beş yılda bir tekrarlanması gerektiği düşüncesinin doğru olmadığını belirten Kanmaz, aşılama planının kişinin yaşına, risk faktörlerine ve daha önce yaptırdığı aşılara göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

Prof. Dr. Kanmaz, uygun kişilerde pnömokok ve grip aşılarının aynı gün, farklı enjeksiyon bölgelerine uygulanabileceğini de hatırlattı.

Sigara ve Elektronik Sigara Zatürre Riskini Artırıyor

Zatürre yalnızca yaşlıları ve kronik hastalığı bulunan kişileri etkilemiyor. Genç ve sağlıklı bireylerde de ciddi zatürre vakaları görülebiliyor. Özellikle grip gibi viral enfeksiyonların ardından gelişen ikincil bakteriyel zatürreler, gençlerde de ağır sağlık sorunlarına neden olabiliyor.

Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, sigara dumanı ve elektronik sigara aerosollerinin solunum yollarının doğal savunma mekanizmalarını olumsuz etkilediğine dikkat çekti.

Sigara ve elektronik sigara kullanımının yanı sıra yoğun alkol tüketimi, yetersiz beslenme ve bazı kronik hastalıklar da zatürre riskini artıran faktörler arasında bulunuyor.

Zatürreden korunmak için sigara ve elektronik sigaradan uzak durulması, dengeli ve yeterli beslenilmesi, kronik hastalıkların kontrol altında tutulması önem taşıyor.

Zatürreden Korunmak İçin Hangi Önlemler Alınmalı?

Zatürreye neden olan bazı bakteri ve virüsler öksürme, hapşırma ve yakın temas yoluyla bulaşabiliyor. Bu nedenle aşılamanın yanı sıra günlük yaşamda alınan koruyucu önlemler de hastalık riskinin azaltılmasına yardımcı oluyor.

Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, zatürreden korunmak için alınması gereken önlemleri şöyle sıraladı:

Yaş ve sağlık durumuna uygun aşıları yaptırmak.

Elleri düzenli olarak yıkamak ve el hijyenine dikkat etmek.

Kapalı alanları düzenli olarak havalandırmak.

Gerektiğinde maske kullanmak.

Sigara ve elektronik sigaradan uzak durmak.

Yeterli ve dengeli beslenmek.

Kronik hastalıkları kontrol altında tutmak.

Zatürrede Erken Tanı ve Doğru Tedavi Hayat Kurtarıyor

Zatürrede erken tanının, uygun tedaviye zamanında başlanmasını sağlayarak ciddi komplikasyonların önüne geçilmesine yardımcı olduğunu ifade eden Kanmaz, şu bilgileri verdi:

“Bakteriyel zatürrede uygun antibiyotik tedavisi uygulanırken oksijen düzeyi düşük olan hastalarda oksijen desteği gerekebiliyor. Tedavinin önemli unsurları arasında sıvı dengesinin korunması da bulunuyor.

Tedavinin gecikmesi halinde solunum yetmezliği, akciğer zarları arasında sıvı birikmesi, akciğer apsesi, enfeksiyonun kana karışması ve sepsis gibi yaşamı tehdit edebilen komplikasyonlar gelişebiliyor.

Yüksek ateşe nefes darlığı, göğüs ağrısı veya genel durumda belirgin bozulmanın eşlik etmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.”

Her Zatürre Antibiyotik Tedavisi Gerektirmiyor

Zatürre tedavisinde antibiyotiklerin doğru kullanılması büyük önem taşıyor. Antibiyotiklerin gereksiz ve yanlış kullanılması, antibiyotik direncinin artmasına neden olabiliyor.

Prof. Dr. Kanmaz, her öksürüğün ve her zatürre vakasının antibiyotik tedavisi gerektirmediğini hatırlatıyor. Zatürreye virüslerin de neden olabildiğini belirten Kanmaz, antibiyotiklerin viral enfeksiyonları tedavi etmediğinin altını çizdi.

Bu nedenle hastaların kendi kendilerine antibiyotik kullanmaya başlamamaları ve ilaçlarını yalnızca hekim önerisiyle kullanmaları gerektiğini vurguladı.

“Zatürre Sıradan Bir Soğuk Algınlığı Değildir”

2026 Dünya Zatürre Günü’nün “Zatürre Kontrolünde Yeni Bir Çağ” temasının korunma, erken tanı ve etkili tedavinin önemini ortaya koyduğunu belirten Prof. Dr. Zehra Dilek Kanmaz, toplumda farkındalığın artırılması ve aşılama oranlarının yükseltilmesi gerektiğini ifade etti.

Zatürreden korunmada aşılanma, sigara ve elektronik sigara kullanımından uzak durma, enfeksiyonlara karşı önlem alma ve risk grubundaki bireylerin düzenli sağlık kontrollerini yaptırması büyük önem taşıyor.

Kanmaz, zatürrenin sıradan bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek erken tanı ve doğru tedaviyle hastalığın ciddi sonuçlarının önlenebileceğine dikkat çekti.